News
Bezpieczeństwo czy rozwój? Wójt Gminy Perlejewo zabrał głos w sprawie Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności
20.07.2026
Wójt Gminy Perlejewo Jakub Krzysztof Wierzbicki uczestniczył 17 lipca 2026 roku w spotkaniu informacyjnym dotyczącym Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Podczas dyskusji w Podlaskim Urzędzie Wojewódzkim przedstawił perspektywę małych gmin wiejskich, które chcą chronić mieszkańców, ale nie są w stanie samodzielnie udźwignąć wielomilionowych inwestycji w bezpieczeństwo.
W spotkaniu w Białymstoku uczestniczyli samorządowcy, przedstawiciele spółek komunalnych i przedsiębiorcy. Założenia Funduszu przedstawili reprezentanci Banku Gospodarstwa Krajowego oraz spółki Chrobry S.A.
Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności dysponuje kwotą około 23 mld zł. Ponad 11 mld zł przeznaczono dla sektora komunalnego na projekty związane z bezpieczeństwem i odpornością lokalną. Samorządy mogą finansować m.in. budowę i modernizację obiektów zbiorowej ochrony, systemów wykrywania i ostrzegania, inwestycje w cyberbezpieczeństwo oraz infrastrukturę wspierającą mobilność wojskową.
Wójt konsekwentnie wskazuje problem
Jakub Krzysztof Wierzbicki przypomniał, że już trzy miesiące wcześniej zwracał uwagę na ryzyko finansowania bezpieczeństwa państwa kosztem znacznego zadłużenia samorządów.
Spotkanie w Podlaskim Urzędzie Wojewódzkim pozwoliło poznać szczegółowe zasady programu. Potwierdziło także wcześniejsze obawy dotyczące niewielkich gmin wiejskich, które otrzymują nowe zadania związane z ochroną ludności, ale nie dostają odpowiednio wysokiego wsparcia bezzwrotnego.
Miejsce schronienia przy szkole
Gmina Perlejewo chce stworzyć miejsce schronienia na gminnej działce przy Szkole Podstawowej. W przypadku alarmu obiekt miałby zapewnić bezpieczne miejsce dla około 200 uczniów i nauczycieli. Byłby również ważnym elementem systemu ochrony ludności w gminie.
Szacowany koszt inwestycji wynosi około 10 mln zł. Jak wskazał wójt, jest to jednocześnie maksymalna kwota, jaką gmina mogłaby obecnie pożyczyć.
– Gdybyśmy pożyczyli 10 milionów złotych, zadłużylibyśmy gminę do granic jej możliwości i nie mielibyśmy możliwości realizacji innych inwestycji. Musielibyśmy wybierać między bezpieczeństwem dzieci i mieszkańców a rozwojem naszej gminy – mówił Jakub Krzysztof Wierzbicki.
Pożyczka zamiast dotacji
Wsparcie dla sektora komunalnego oferowane jest przede wszystkim w formie pożyczek. Dla jednostek samorządu terytorialnego oprocentowanie może zaczynać się od 0 proc., okres spłaty wynosić do 20 lat, a karencja w spłacie kapitału – do roku od zakończenia inwestycji. Pożyczka może pokryć do 100 proc. kosztów kwalifikowanych projektu netto.
Nie zmienia to jednak podstawowej kwestii: pożyczony kapitał trzeba zwrócić z budżetu gminy. Program nie pozwala również finansować podatku VAT.
Według założeń przedstawionych przez wójta kwota objęta pożyczką wyniosłaby około 10 mln zł. Przy założeniu, że jest to wartość netto, Gmina Perlejewo musiałaby dodatkowo znaleźć około 2,3 mln zł na podatek VAT.
– Musielibyśmy spłacić całą pożyczkę i jednocześnie znaleźć ponad 2 miliony złotych na VAT. Nie wiem, z jakich środków mała gmina miałaby sfinansować taki wydatek – podkreślał wójt.
Perlejewo bez możliwości umorzenia
Program przewiduje możliwość umorzenia 20 proc. kapitału, ale tylko dla jednostek samorządu terytorialnego znajdujących się na liście opublikowanej przez BGK.
Umorzenie może wzrosnąć łącznie do 40 proc., jeżeli uprawniona gmina realizuje na obszarze programu Tarcza Wschód inwestycję drogową, mostową lub tunelową, dostosowaną do standardów mobilności wojskowej. Nie dotyczy to więc automatycznie budowy miejsc schronienia.
Gmina Perlejewo nie figuruje w aktualnym wykazie samorządów uprawnionych do umorzenia.
W podobnej sytuacji znajduje się ponad 35 proc. polskich gmin. Zgodnie z danymi opublikowanymi przez BGK do możliwości częściowego umorzenia zakwalifikowało się 1600 gmin. Pozostałe będą musiały spłacić cały pożyczony kapitał.
Bezpieczeństwo albo rozwój? Takiego wyboru nie powinno być
Zaciągnięcie pożyczki w wysokości około 10 mln zł mogłoby poważnie ograniczyć lub wręcz uniemożliwić realizację innych potrzebnych inwestycji.
Gmina Perlejewo nadal potrzebuje środków na budowę i modernizację dróg, rozwój kanalizacji i infrastruktury wodociągowej, budowę remizy OSP, utrzymanie szkoły oraz pozostałe podstawowe zadania komunalne.
– Czy mam wybrać bezpieczeństwo finansowane całkowicie długiem i zamknąć możliwość dalszego rozwoju? Czy mam budować drogi, kanalizację i remizę, których potrzebują mieszkańcy? – pytał wójt podczas wystąpienia.
Jakub Krzysztof Wierzbicki zaznaczył, że Gmina Perlejewo nie kwestionuje potrzeby wzmacniania bezpieczeństwa. Samorząd chce przygotowywać się na sytuacje kryzysowe oraz chronić dzieci, mieszkańców i kluczową infrastrukturę. Problemem jest model finansowania inwestycji, których wartość wielokrotnie przekracza możliwości najmniejszych gmin.
– Nie możemy być zmuszani do wyboru: bezpieczeństwo albo rozwój. Jedno i drugie powinno iść w parze – podkreślił wójt.
Głos małych gmin wiejskich
Stanowisko przedstawione podczas spotkania dotyczy nie tylko Perlejewa. W podobnej sytuacji znajduje się wiele gmin wiejskich w województwie podlaskim i w całej Polsce.
Niewielkie samorządy mają ograniczone dochody i liczne potrzeby infrastrukturalne. Jednocześnie otrzymują coraz więcej zadań związanych z ochroną ludności, bezpieczeństwem infrastruktury i obroną cywilną.
Dostęp do nieoprocentowanej pożyczki nie oznacza, że małą gminę stać na jej zaciągnięcie i wieloletnią spłatę. Zdaniem wójta inwestycje o znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa powinny być finansowane przede wszystkim w formie dotacji albo przy znacznie większym udziale wsparcia bezzwrotnego.
– Mam nadzieję, że mój głos jest głosem nie tylko Perlejewa, ale także wielu innych gmin wiejskich. Potrzebujemy rozwiązań, które pozwolą jednocześnie rozwijać nasze lokalne wspólnoty i poprawiać bezpieczeństwo mieszkańców – podsumował Jakub Krzysztof Wierzbicki.
Bezpieczeństwo jest wspólną odpowiedzialnością państwa i samorządów. Wspólna powinna być również odpowiedzialność za sfinansowanie niezbędnych inwestycji.
